Mâm cỗ Tết truyền thống là nét văn hóa lâu đời của người Việt, thể hiện sự sum vầy, hiếu kính tổ tiên và mong cầu một năm mới đủ đầy. Dù mỗi vùng miền có cách bày biện khác nhau, mâm cỗ truyền thống ngày Tết vẫn xoay quanh những món ăn quen thuộc, mang ý nghĩa tốt lành và gắn bó với ký ức gia đình. Dưới đây là danh sách 25+ món tiêu biểu thường xuất hiện trong mâm cơm Tết truyền thống của nhiều gia đình Việt!
Mâm cỗ truyền thống ngày Tết có ý nghĩa gì?
Mâm cỗ truyền thống ngày Tết là biểu tượng của sự đoàn viên và sung túc. Đây là mâm cơm được chuẩn bị chu đáo để dâng cúng tổ tiên vào thời khắc đầu năm, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người Việt.
Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, mâm cỗ Tết còn là dịp để các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau, cùng thưởng thức hương vị quen thuộc đã gắn bó qua nhiều thế hệ. Chính điều này tạo nên giá trị bền vững cho mâm cỗ truyền thống, dù thời gian có đổi thay.
25+ các món cỗ truyền thống không thể thiếu trong ngày Tết
Nhắc đến các món cỗ truyền thống, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến những món ăn quen thuộc đã gắn liền với ký ức ngày Tết. Đây là những món được chuẩn bị công phu, bảo quản được lâu và phù hợp để dùng trong nhiều ngày đầu năm. Không chỉ ngon miệng, mỗi món ăn còn mang một ý nghĩa riêng, gửi gắm ước mong về tài lộc, sức khỏe và sự bình an cho gia đình.
Bánh chưng
Bánh chưng là món ăn mang tính biểu tượng trong mâm cỗ Tết truyền thống của người Việt, đặc biệt phổ biến ở miền Bắc. Bánh được gói vuông vức, làm từ gạo nếp, đậu xanh và thịt mỡ, thể hiện sự hài hòa giữa đất trời. Trong mâm cơm Tết truyền thống, bánh chưng không chỉ để ăn mà còn mang giá trị tinh thần, thể hiện lòng biết ơn tổ tiên.
Bánh tét
Bánh tét thường xuất hiện trong mâm cỗ truyền thống ngày Tết ở miền Trung và miền Nam. Hình dáng dài, tròn của bánh mang ý nghĩa gắn kết và sum vầy. Với phần nếp dẻo, nhân đậu xanh và thịt mỡ đậm đà, bánh tét là món ăn quen thuộc xuyên suốt những ngày Tết.
>> Xem thêm: Tổng hợp cách gói bánh Tét ngày Tết đơn giản, đẹp mắt
Thịt kho tàu
Thịt kho tàu là món ăn không thể thiếu trong mâm cỗ Tết truyền thống của người miền Nam. Thịt ba chỉ được kho mềm với trứng và nước dừa, tạo vị mặn ngọt hài hòa. Món ăn này tượng trưng cho sự viên mãn, đầy đủ và thường được nấu để dùng nhiều bữa trong dịp Tết.
Thịt đông
Thịt đông là món nguội quen thuộc trong mâm cỗ truyền thống miền Bắc. Khi nguội, phần nước thịt đông lại thành lớp thạch trong, ăn mát và dễ tiêu. Món này thường được dùng kèm dưa hành để tạo sự cân bằng hương vị trong mâm cơm Tết.
Giò lụa
Giò lụa xuất hiện phổ biến trong hầu hết các mâm cỗ truyền thống ngày Tết. Miếng giò tròn, cắt khoanh đều mang ý nghĩa trọn vẹn và sung túc. Nhờ vị nhẹ, dễ ăn, giò lụa thường được dùng kèm bánh chưng hoặc xôi.
Giò xào (giò thủ)
Giò xào là món nguội được làm từ tai, mũi và thịt heo, nấu cùng nấm và gia vị. Món ăn có độ giòn nhẹ, vị đậm và mùi tiêu đặc trưng. Trong mâm cỗ Tết truyền thống miền Bắc, giò xào giúp tăng sự phong phú về kết cấu món ăn.
Gà luộc
Gà luộc là món ăn quen thuộc trong mâm cỗ truyền thống ngày Tết, thường được dùng để cúng tổ tiên. Gà có da vàng, thịt chắc, thể hiện sự khởi đầu thuận lợi và may mắn. Sau khi cúng, gà luộc được chia đều cho các thành viên trong gia đình.
Xôi gấc
Xôi gấc có màu đỏ tươi, thường xuất hiện trong mâm cỗ Tết truyền thống với ý nghĩa may mắn và hỷ sự. Gạo nếp dẻo quyện cùng gấc chín tạo nên hương vị bùi béo dễ ăn. Món xôi này thường được dùng kèm giò hoặc chả.
Xôi đỗ xanh
Xôi đỗ xanh mang vị bùi, nhẹ và dễ tiêu, phù hợp với mâm cơm Tết truyền thống. Món xôi giúp cân bằng các món mặn nhiều đạm. Trong nhiều gia đình, xôi đỗ xanh là lựa chọn thay thế hoặc dùng xen kẽ với xôi gấc.
Nem rán
Nem rán là món chiên giòn quen thuộc trong các món cỗ truyền thống ngày Tết, đặc biệt ở miền Bắc. Nhân nem được trộn từ thịt, miến, mộc nhĩ và gia vị, tạo vị đậm đà. Nem rán thường xuất hiện trong những bữa cơm sum họp đông đủ.
Chả quế
Chả quế có mùi thơm đặc trưng, vị đậm và màu vàng đẹp mắt. Trong mâm cỗ truyền thống, chả quế giúp món ăn thêm đa dạng và bắt vị. Chả thường được ăn kèm bánh chưng hoặc xôi để giảm cảm giác ngấy.
Canh miến lòng gà
Canh miến lòng gà là món canh quen thuộc trong mâm cỗ Tết truyền thống miền Bắc. Nước canh trong, vị ngọt tự nhiên từ xương và lòng gà giúp bữa ăn bớt ngấy sau nhiều món mặn. Sợi miến mềm dai mang ý nghĩa mọi việc trong năm mới diễn ra suôn sẻ, hanh thông.
Canh măng khô
Canh măng móng giò thường xuất hiện trong mâm cỗ Tết truyền thống của nhiều gia đình miền Bắc. Măng khô được ninh kỹ, kết hợp với móng giò béo mềm tạo nên món canh đậm đà. Món ăn thể hiện sự đủ đầy, sung túc và không khí sum vầy ngày đầu năm.
Thịt heo ngâm mắm
Thịt heo ngâm mắm là món ăn đặc trưng trong mâm cỗ Tết truyền thống miền Trung. Thịt được luộc chín, ngâm trong nước mắm đậm đà nên có thể bảo quản lâu ngày. Món ăn mang ý nghĩa chắc chắn, bền vững cho năm mới.
Tôm chua
Tôm chua là món ăn đặc trưng của mâm cỗ truyền thống ngày Tết ở Huế và một số tỉnh miền Trung. Vị chua nhẹ, mặn ngọt hài hòa giúp cân bằng khẩu vị. Món này thường ăn kèm thịt luộc và rau sống trong những ngày Tết.
Canh khổ qua nhồi thịt
Canh khổ qua nhồi thịt là món canh quen thuộc trong mâm cỗ Tết truyền thống miền Nam. Trái khổ qua được nhồi thịt xay, nấu cùng nước dùng thanh nhẹ, có vị đắng dịu đặc trưng. Món ăn mang ý nghĩa “khổ qua” – mong những khó khăn, vất vả của năm cũ sẽ trôi qua, mở ra một năm mới bình an và suôn sẻ. Vì vậy, đây là món không thể thiếu trong mâm cơm Tết truyền thống của nhiều gia đình miền Nam.
Mâm ngũ quả biểu trưng “cầu vừa đủ xài” ngày Tết
Trong mâm cỗ Tết truyền thống, mâm ngũ quả là phần không thể thiếu để dâng cúng tổ tiên vào dịp đầu năm. Cách bày mâm ngũ quả thường dựa trên mong ước bình dị như đủ ăn, đủ dùng và gia đình bình an. Dù mỗi vùng miền có cách chọn trái cây khác nhau, ý nghĩa chung vẫn là cầu mong năm mới thuận lợi và sung túc trong mâm cỗ truyền thống ngày Tết.
Dưa món
Trong mâm cơm Tết truyền thống, các loại dưa món đóng vai trò cân bằng hương vị, giúp bữa ăn đỡ ngấy. Dưa hành, cà rốt ngâm, dưa bao tử, rau muống chua hay củ cải ngâm mắm thường được dùng kèm thịt kho, bánh tét, chả lụa. Đây là nhóm các món cỗ truyền thống tuy đơn giản nhưng giúp mâm cỗ trở nên hài hòa và dễ ăn hơn trong nhiều ngày Tết.
Mứt Tết
Mứt Tết luôn hiện diện trong mâm cỗ truyền thống của người Việt như một lời chúc năm mới ngọt ngào, vui vẻ. Các loại mứt trái cây, mứt gừng, mứt dừa hay mứt hạt sen thường được bày sẵn để đãi khách. Không chỉ mang ý nghĩa may mắn, mứt Tết còn góp phần hoàn thiện mâm cỗ Tết truyền thống trong những ngày đầu năm.
Lạp xưởng
Lạp xưởng là món ăn quen thuộc trong mâm cỗ Tết truyền thống, thường được chiên hoặc nướng để dùng dần. Với vị ngọt mặn hài hòa và màu sắc bắt mắt, lạp xưởng tượng trưng cho sự sung túc và phát đạt. Món này thường xuất hiện xuyên suốt trong mâm cơm Tết truyền thống, từ cúng tổ tiên đến bữa ăn gia đình.
Canh bóng bì lợn (canh bóng thả)
Canh bóng bì lợn là món canh cầu kỳ thường thấy trong mâm cỗ truyền thống ngày Tết của người miền Bắc. Nước dùng trong, ngọt thanh kết hợp bóng bì, thịt mọc và rau củ tạo nên hương vị nhẹ nhàng nhưng tinh tế. Đây là món canh giúp mâm cỗ thêm tròn vị và thể hiện sự chỉn chu trong ngày lễ lớn.
Nem chua
Nem chua là món ăn truyền thống phổ biến ở miền Trung và miền Bắc, thường xuất hiện trong các món cỗ truyền thống dịp Tết. Nem có vị chua nhẹ, dai giòn, ăn kèm tỏi và ớt giúp kích thích vị giác. Nhờ dễ ăn và bảo quản, nem chua thường được dùng xen kẽ trong những ngày Tết dài, góp phần làm phong phú mâm cỗ Tết truyền thống.
Bánh in
Bánh in là món bánh quen thuộc trong mâm cỗ Tết truyền thống của nhiều gia đình miền Trung. Bánh thường được làm từ bột nếp rang, đường và đậu xanh, ép khuôn với nhiều hình dáng khác nhau. Không chỉ mang vị ngọt nhẹ, bánh in còn thể hiện sự chỉn chu và khéo léo trong văn hóa ẩm thực ngày Tết. Đây cũng là món bánh dễ ăn, phù hợp với cả người lớn lẫn trẻ nhỏ trong những ngày đầu năm.
Chả bò
Chả bò là món đặc trưng thường xuất hiện trong mâm cỗ truyền thống ngày Tết của người miền Trung. Những khoanh chả bò có màu hồng đỏ đẹp mắt, vị mặn vừa, dai giòn và thơm mùi tiêu đen. Món này thường được dùng để đãi khách hoặc ăn kèm bánh chưng, bánh tét. Nhờ hương vị đậm đà, chả bò góp phần làm mâm cơm Tết truyền thống thêm phong phú và tròn vị.
Củ kiệu tôm khô
Củ kiệu tôm khô là món ăn quen thuộc trong mâm cỗ Tết truyền thống miền Nam. Củ kiệu được ngâm chua ngọt, ăn kèm tôm khô dai ngọt và thường rắc thêm chút đường để cân vị. Món ăn có đủ vị mặn, ngọt, chua và hăng nhẹ, rất thích hợp để nhâm nhi trong những ngày Tết. Dù giản dị, đây vẫn là một trong các món cỗ truyền thống không thể thiếu của người miền Nam.
Chè con ong, chè kho
Chè con ong và chè kho là hai món chè truyền thống gắn liền với mâm cỗ truyền thống ngày Tết ở miền Bắc. Chè con ong có vị ngọt đậm từ mật mía, trong khi chè kho dẻo mịn từ đậu xanh và gạo nếp. Cả hai món đều mang ý nghĩa sum vầy, ấm cúng và sung túc. Chè thường được dùng sau bữa chính hoặc dâng cúng tổ tiên trong dịp đầu năm.
Câu hỏi thường gặp về mâm cỗ Tết truyền thống
Mâm cỗ Tết truyền thống có bắt buộc đủ món không?
Không có quy định bắt buộc mâm cỗ Tết phải đủ số lượng món cố định. Tùy điều kiện kinh tế, vùng miền và phong tục gia đình mà mâm cỗ có thể đơn giản hay cầu kỳ. Điều quan trọng nhất vẫn là sự sum vầy, lòng thành kính với tổ tiên và không khí ấm cúng ngày Tết.
Mâm cỗ Tết truyền thống của 3 miền khác nhau như thế nào?
Mâm cỗ Tết miền Bắc thường chú trọng sự cân bằng âm dương với các món luộc, ninh, kho như bánh chưng, thịt đông, canh măng. Miền Trung thiên về các món mặn đậm đà, nhiều món khô để bảo quản lâu. Trong khi đó, mâm cơm Tết miền Nam lại phong phú với vị ngọt đặc trưng, nổi bật là thịt kho tàu, canh khổ qua nhồi thịt.
>> Xem thêm: Mâm cỗ ngày Tết 3 miền có gì khác biệt? Thực đơn Tết Bắc, Trung, Nam
Mâm cỗ tết truyền thống luôn là điểm giao thoa giữa ẩm thực, sinh hoạt gia đình và thói quen mua sắm ngày cuối năm, bởi để chuẩn bị một mâm cơm trọn vẹn, nhiều người thường vừa tham khảo các gợi ý về Ăn ngon và Thực đơn, vừa chú ý đến những tiện ích phục vụ sinh hoạt trong Nhà cửa và đời sống, đồng thời lựa chọn nguyên liệu, thực phẩm qua Bách hoá Online cho nhanh gọn và đủ đầy. Từ nồi nấu canh, các loại gia vị, đến hộp đựng thực phẩm bảo quản món ăn, tất cả đều góp phần làm cho việc chuẩn bị mâm cỗ trở nên tiện lợi hơn. Khi được chuẩn bị chu đáo, mâm cỗ ngày Tết không chỉ ngon miệng mà còn trọn vẹn ý nghĩa đoàn viên.
>> Xem thêm: Gợi ý 5+ thực đơn ngày Tết ngon miệng, dễ làm
